BAKHTIYAR VAHABZADEH

Four Poems

Translated by Shahla Naghiyeva and Peter Makuck (USA)

“Tar River Poetry”, East Carolina University, NC. USA, Spring 2004.-p. 39-41.

Qızıma Gəlirsən, gedirsən… Gözüm üzündə, Bilmirsən nə sorur, nə deyir atan. Üzündən, gözündən, Hər bir sözündən Qəlbini oxumaq istəyir atan. Gəlirsən, gedirsən… heç nə sormuram Baxışlar danışır, baxışlar ancaq. Bilmək istəyirəm, a mənim balam, Səni isidirmi qonduğun budaq? Qınama, bələdəm mən bu həyata, Kim çərxi geriyə döndərə bilmiş? Övlada qızıldan taxt verər ata, Qızıldan bəxtini kim verə bilmiş? Gəlirsən, gedirsən, Dəyişmiş bizim Sözümüz, sorğumuz… Bu sən, Bu da mən. Elə gəlirsən ki, elə bil qızım, Bu evdə doğulub böyüməmisən. Bir az yad olmusan, Bir az utancaq Əvvəlki ərkini istərəm yenə. Gələndə qonaqsan, gedəndə qonaq, Nə tez özgələşdi bu ocaq sənə? Sənin xislətin də necə dəyişdi, Demə gileyliyəm, yox, yox, şadam mən. Sev ki, seviləsən… Bizimki keçdi, İndi sənin üçün narahatam mən. Qoru hər ləkədən məhəbbətini, Hər yerdə, Həmişə, Hər zaman, qızım. Arxan – atan evi… Səadətini Yalnız ər evində tapasan, qızım. Bir salama dəymədi Bu gün mən səni gördüm, salam vermək isətdim, Üzünü yana tutdun. Söylə illərdən bəri Qəlbimizin bir duyub bir vurduğu illəri Axı nə tez unutdun? Beş ildə gözümüzdən axan o qanlı sellər Bir salama dəymədi? Həyəcanla, kədərlə, qəmlə dolu o illər Bir salama dəymədi? Heç üzümə baxmadan yanımdan necə keçdin? Sən eşqin salamını qorxuyamı dəyişdin? Yoxsa sən öz eşqinə ilqarına ağ oldun? O qədər yaxın ikən, bu qədər uzaq oldun. Şirin gülüşlərimiz, acı fəğanlarımız Bir salama dəymədi? Qayğılı anlarımız, qayğısız anlarımız Bir salama dəymədi? Sən neylədin bir düşün? Yalnız indi anladım: ah, sən daha mənimçün Əlçatmaz bir çiçəksən, Yaşanmış günlərimtək geri dönməyəcəksən!... Qop ey tufan, əs ey yel! Xəzəl olum, tökülüm! Düz beş il ürəyimdə Bəslədiyim məhəbbət bir salama dəymədi. Bir günlük həsrətimə dözə biləməyən gülüm, Bəs nə oldu? Bu həsrət bir salama dəymədi? Getdin dalınca baxdım, can ayrıldı canımdan, Sən necə etinasız ötə bildin yanımdan? Ah çəkdim, başım üstə yarpaqlar əsdi, gülüm, Sənin qəlbin əsmədi. Geriyə də baxmadın! Niyə sənin yolunu məhəbbətin kəsmədi?... Qazancımız de bumu? Deyilməmiş o salam əlvidamız oldumu? Sən mənə zülm eylədin, mənə zülm yaraşır, Bir salama dəyməyən eşqə ölüm yaraşır! Mənim anam Savadsızdır, Adını da yaza bilmir Mənim anam. Ancaq mənə say öyrədib Ay öyrədib İl öyrədib Ən vacibi: Dil öyrədib Mənim anam. Bu dil ilə tanımışam Həm sevinci Həm də qəmi. Bu dil ilə yaratmışam Hər sətrimi Hər nəğməmi. Mən bir heçəm, Mən yalanam. Kitab-kitab sözlərimin Müəllimidi mənim anam! Mən kompasam Mən fikirə çevrilmişəm. Yox, mən yoxam. Mən fikirəm. Bu fikrimdə, bu əzmimdə Mən vahidəm – Birəm, birəm! Yollardakı ayrıcları, Fikirdəki budaqları, Arzudakı haçaları İstəmirəm, İstəmirəm! Mən tapmışam öz yönümü, Heç kəs mənə deyə bilməz – Ora dönüm Bura dönüm. Mən kompasam, Birdir üzüm, Birdir yönüm!

TO MY MARRIED DAUGHTER I watch you As you come and go, Wondering if you can guess That your father tries to read Your looks and silent speech, Tries to unlock the coffers of your heart. But I ask nothing As you come and go like this And only glances have to serve for speech. I want to know, my sweet daughter, Whether you feel warm in your new nest. Don't be upset with me. This is cust one of our courney's changes. Everything seems plotted. If a divine Father could give a golden coach to his daughter, Couldn't he also give her golden luck? So you come and go And now we speak differently As if, dear daughter, you weren't Brought up in this familiar house. You have become strange and shy, So unlike the you of years ago. You come and go a guest, This house so quickly Strange to you, No longer the same. You’ve changed But I don’t complain. In fact , I am glad You love and are loved in return My troubles seem selfish. Protect your love, Wherever you go dear daughter. My house here is an addition To the love of your own love’s house. UNSPOKEN GREETING Seeing you today, I tried to nod hello But you avoided my eyes and passed. How could you forget that year When I was delightful, and you so dear? We helped each other through painful times And now I'm unworthy of even hello? All that longing, and our endless tears— Not worth even a sidelong glance? You've let your love wither into fear, We who were once in spirit so near. How could you become so distant, Betray deep feelings, and break my heart? All those times we laughed and cried, The sorrow shared, the grief, and soft embrace- Those memories not worth a fleeting look? What is it that you did? Think for a while. You might discover why you're avoiding me. No matter, you are the flower I cannot have. You are my past withering with regret. Ah, let the wind blow hard And let me like a yellow leaf drift down. Five years of love not worth a greeting? You couldn't bear longing for even a day, you said. So what happened? Wasn't that longing worth at least a nod? You walked right past me, I looked behind, I felt as if my body, parted from you, Were torn in two. Then I think: Indifferent, cruel, and cold of heart. I sighed. Dry leaves trembled in a tree. Your soul was still, not to be moved. Why didn't our love come back to help? Are we better for that unlucky meeting? Adieu, for that unspoken greeting. MY MOTHER My mother was illiterate, Could neither read nor write. She taught me how to count, Call days, months, and years to account. She taught me my mother tongue And to what nation I belong. This language allowed me to know Happiness, grief, and sorrow, Led me into its rhythms, writing Proud poems to be said and sung. But I have lied—I am nothing If not my mother. Who else would I be? All my poems she sang to me. I AM A COMPASS I have become a thought and dream. I am no longer human. I am one thought, And focused in all that I do. I do not want Crosses in roads, Or alternate routes in the mind. I do not want dreams that diverge. I have found my true direction. No one can make me swerve. I am a compass With one face And one appointed way.